Maria Mendes – Todas: de kracht van vrouwelijke stemmen
Maria Mendes
Jasper Somsen
Cédric Hanriot
EEN ARTISTIEKE WENDING
Maria Mendes betreedt in stijl het podium. Je kunt haar moeilijk over het hoofd zien, maar ook inhoudelijk laat ze zich niet negeren. Met haar nieuwe project slaat ze opnieuw een andere weg in en vindt ze haar muziek opnieuw uit. De artistieke wending komt van binnenuit: vanuit haar emotionele wereld en de kracht van vrouwelijke stemmen. Poëzie en sterke vrouwen vormen daarbij de belangrijkste inspiratiebronnen. De titel van haar nieuwe album, dat in januari 2027 verschijnt, luidt Todas. Geen todos, maar todas dus! Het Portugese woord betekent ‘alle’ of ‘iedereen’, hier nadrukkelijk in de vrouwelijke vorm. Het project is voortgekomen uit Mendes’ open blik op kunstenaars uit uiteenlopende disciplines: dichters, componisten, rappers, spoken-wordartiesten en makers uit werelden die minder nauw met de jazz verbonden zijn. Naast haar samenwerking met dichters schreef ze composities met singer-songwriters als Gina Chavez, AleMor en Ntjam Rosie. De muziek is klaar, maar vanavond horen we haar voor het eerst. We zitten in Maria’s kraamkliniek, aldus Marinus van Paradox. Mendes zelf noemt het een pre-pre-pre-première. Er wordt niet alleen gezongen, maar ook gedeclameerd, onder meer uit werk van de Marokkaans-Nederlandse dichteres Asmae Amaddaou en de Portugese dichteres Alice Neto de Sousa.
Met Martin Wangermée op drums
EEN BAND MET SPIERBALLEN
Het Maria Mendes Quartet staat een avond te wachten waarop muzikale grenzen worden verkend en verlegd. Van het publiek wordt nieuwsgierigheid gevraagd, evenals de bereidheid om iets dieper in de materie te duiken. Al in het openingsnummer klinken naast Mendes’ stem samples met andere stemmen. Haar lenige, kristalheldere zang heeft nog niets aan kracht ingeboet. Ze jongleert met haar stembanden, terwijl ook haar band de spierballen laat rollen. Pianovirtuoos Cédric Hanriot wisselt zijn Steinway regelmatig af met de Sequential Take 5, of bespeelt beide instrumenten tegelijkertijd. Een andere vaste waarde is (contra)bassist Jasper Somsen, die zich deze avond volop uitleeft op de elektrische basgitaar. De veelzijdige Franse slagwerker Martin Wangermée blijkt een inventieve drummer, die met zijn veelzijdigheid uitstekend bij het karakter van deze band past. Over het openingsnummer valt overigens nog veel meer te vertellen. Mom schreef Mendes samen met haar goede vriendin en vroegere studiegenoot Ntjam Rosie; de tekst is van rapper Vanessa Parish Crooks. Het nummer is speciaal gemaakt als eerbetoon aan moeders en verbeeldt de onzichtbare keten van liefde, moed en zorg die generaties met elkaar verbindt. Aansluitend klinkt Corpo Casa (Body Home), ontstaan vanuit een gedicht van de Angolese dichteres Alice Neto de Sousa en verder ontwikkeld in samenwerking met Gina Chavez. Een melodisch idee van Chavez, bedoeld voor het couplet, vormde het vertrekpunt voor de compositie. Zo groeide ook het beeld van het lichaam als thuis: een intieme, warme en levende plek waarnaar we terugkeren om te herkennen wie we werkelijk zijn. We hoorden ook marimbaklanken waarvoor Vincent Houdijk op het album de credits krijgt.
Maria Mendes Quartet
POËZIE TUSSEN DE NOTEN
Na de voordracht van het gedicht In Freedom volgen voor de pauze nog twee nummers, waaronder het intieme en gevoelige Creio Nos Anjos Que Andam Pelo Mundo (I Believe in the Angels Who Walk the World), van Natália Correia en Sitahfaya. De gedichten zijn geen versiering of intermezzo, maar geven de muziek een extra laag. Woorden en klanken raken met elkaar vervlochten; de ene stem maakt ruimte voor de andere. Daarmee krijgt Todas steeds meer gestalte als een project waarin verschillende kunstvormen elkaar niet alleen ontmoeten, maar ook wederzijds beïnvloeden. De teksten leveren beelden en ideeën aan, waarna de muziek die verder inkleurt, openbreekt of juist onderhuids laat doorwerken. Het vraagt van de luisteraar iets meer dan alleen achteroverleunen en genieten van een mooie melodie. Je moet bereid zijn te luisteren naar wat er tussen de regels gebeurt, naar de verhalen die zich achter de zang ontvouwen. Mendes nodigt haar publiek uit om die wereld binnen te stappen. De vrouwelijke stem klinkt daarbij in vele gedaanten: soms krachtig en uitgesproken, soms kwetsbaar en beschouwend, maar steeds met een eigen verhaal.
Maria Mendes
IK BEN WIE IK WIL ZIJN
‘Ik ben wie ik wil zijn. Ik ben een vrouw.’ Die gedachte vormt de grondslag van Mendes’ compositie És Mulher (You Are a Woman), waarmee ze de tweede set in balladachtige sfeer opent. Aan dit nieuwe project heeft ze lang gewerkt; iedere compositie draagt een eigen verhaal met zich mee. Ook de productie van het album, dat in januari 2027 verschijnt, geeft het geheel extra artistiek gewicht. Daarvoor werd de Amerikaanse pianist, arrangeur en componist Jason Lindner aangetrokken. Afgaande op wat we vanavond horen, is iedereen met die keuze bijzonder ingenomen. Na de voordracht van een gedicht van Maya Angelou volgt een andere compositie van Mendes: Sisterhood of Sound. Ook daarin borrelt de vrouwelijke kracht naar de oppervlakte. Vervolgens wordt La Femme Des Longues Patiences ingeleid door een gedicht van Andrée Chedid. Wat volgt, is een heerlijk catchy nummer met een aanstekelijke groove en een opvallende feature van Somsen op de elektrische basgitaar. Hier krijgt de muziek alle ruimte om te swingen, zonder de inhoudelijke lijn van het project uit het oog te verliezen. Poëzie, persoonlijke verhalen en muzikale vrijheid blijven in elkaar grijpen. De tweede set klinkt losser en krijgt steeds meer vaart, alsof de muzikanten zich nu helemaal thuis voelen in het nieuwe repertoire.
Maria Mendes en Jasper Somsen
ZUSTERSCHAP EN VERZET
Een erotisch gedicht van de Guatemalteekse dichteres Ana María Rodas voert ons naar het laatste nummer, Pretty Cruel. De compositie is ontstaan vanuit een gedicht van de jonge Nederlandse dichteres en spoken-wordartiest Asmae Amaddaou, die de volledige vrijheid kreeg om te schrijven over wat het voor haar betekent om als vrouw in de wereld van vandaag te leven. Haar woorden dragen een krachtig idee van zusterschap, verzet en collectieve kracht in zich. Dat gevoel heeft uiteindelijk de volledige muzikale opbouw van het nummer gestuurd. De samenwerking met Gina Chavez bleek doorslaggevend voor de identiteit van de compositie. Een groot deel van de structuur kwam voort uit het materiaal dat Chavez zelfstandig ontwikkelde met een loopstation, waarmee ze in realtime opeenvolgende lagen van gitaar en zang opbouwde. Die gelaagdheid geeft het nummer een eigen spanning en dynamiek. Daaroverheen legt het kwartet een stevige groove, die het geheel voortstuwt en uiteindelijk zelfs een gevoel van een happy end oproept. Zo mondt Pretty Cruel uit in een overtuigende finale, waarin de verschillende ingrediënten van Todas samenkomen: poëzie, persoonlijke expressie, vrouwelijke solidariteit en muzikale vernieuwing. Het is een compositie waarin de boodschap niet boven op de muziek ligt, maar er diep in verankerd zit.
Maria Mendes Quartet
SMAAK NAAR MEER
Zoals wel vaker blijkt ook nu de tweede set nog net wat lekkerder dan de eerste. De muziek krijgt meer vaart, de band speelt zich verder vrij en de verschillende lagen van het project vallen steeds beter op hun plaats. Dat maakt het des te jammerder dat sommige bezoekers het in de pauze om welke reden dan ook voor gezien houden en hun snor drukken. Achteraf bezien nemen ze daarmee toch de verkeerde afslag. Juist in de tweede helft ontvouwt zich de volle rijkdom van Mendes’ nieuwe muzikale avontuur. Todas is meer dan een verzameling nieuwe composities: het is een ontmoeting tussen stemmen, disciplines en verhalen, met de vrouw als middelpunt, maar zonder de muziek tot een pamflet te reduceren. De kracht zit in de wisselwerking tussen woord en klank, tussen individuele expressie en collectieve energie. Wat vanavond klinkt, is nog maar een eerste kennismaking met het repertoire. De officiële albumrelease volgt in januari 2027. Dat belooft wat. We kijken uit naar Todas!
MARIA MENDES QUARTET
Maria Mendes – vocalen, samples
Cédric Hanriot – piano, synth
Jasper Somsen – basgitaar
Martin Wangermée – drums, percussie
Paradox
Tilburg (NL)
23 oktober 2026
Tekst en fotografie: Ella & Eddy Westveer
