Klankwerelden buiten de gebaande paden

KLANKWERELDEN
Het Visual Sound Outdoor Festival in Dortmund beleeft dit jaar zijn zevende editie. De drijvende kracht achter het festival is Parzelle, een vereniging voor interdisciplinaire culturele projecten die een bijzondere passie heeft voor freejazz, improvisatie, experimentele muziek en projecten die nieuwe samenwerkingsvormen mogelijk maken. Vanuit Parzelle im Depot wordt zo al jaren gewerkt aan een culturele voedingsbodem waarin muziek, geluidskunst en geanimeerde en visuele theatervormen elkaar kunnen ontmoeten. Oprichtster Angelika Hoffmann heeft de plek sinds 1998 uitgebouwd tot een ontmoetingsplaats en evenementenlocatie voor culturele professionals die elkaar inspireren – vaak ver buiten de gebaande paden.

ZEVENTIEN CONCERTEN
In Dortmund-Nordt biedt het festival drie dagen lang zeventien concerten met freejazz, geïmproviseerde en experimentele muziek. Het accent ligt op bijzondere muzikale ontmoetingen, de zogenoemde ‘Magic Ensembles’. Dat zijn concerten waarin musici elkaar soms voor het eerst ontmoeten en zonder uitgebreid voorwerk een gezamenlijke klankwereld creëren. Juist die onzekerheid maakt de muziek spannend: niets ligt helemaal vast en elke reactie kan een nieuwe richting openen. De eerste festivalavond laat meteen zien hoe verrassend dat kan uitpakken.

SCHADUWSPEL
Wanneer het festival donderdagavond om zeven uur van start gaat, staat de zon laag genoeg om publiek en podium in de schaduw te laten verdwijnen. Geen overbodige luxe, want overdag zijn de temperaturen ruim boven de dertig graden uitgestegen. Na een kort praatje vooraf klinkt het bijna terloops: ‘und dann geht es los’. De Portugese trompettist Luis Vicente en de Franse vocaliste en klarinettiste Isabelle Duthoit beginnen aan hun gezamenlijke verkenning. Trompet en stem zoeken elkaar op en creëren een organisch, voortdurend verschuivend samenspel. Aardse klanken gaan over in bijna opera-achtige taferelen. Duthoit haalt niet alleen klanken uit het hele klarinetinstrument, maar gebruikt ook de beker als een soort zelfstandig klankobject. Tussen ingehouden ondertonen en uitbundige, soms bijna dierlijke geluiden bewegen de twee musici voortdurend naar elkaar toe en weer van elkaar af.

ONVOORSPELBAAR
Het tweede Magic Ensemble is eveneens een eerste ontmoeting. Het Italiaans-Spaans-Engelse trio bestaat uit rietblazer Edoardo Marraffa, contrabassist Olie Brice en de in Zweden geboren Barbara Togander, die na vele omzwervingen inmiddels in Spanje woont. Marraffa onderzoekt de akoestische mogelijkheden van zijn instrument en maakt er een bron van polyfonie van. Brice, woonachtig in Hastings, en Togander met stem, draaitafel en elektronica completeren het gloednieuwe gezelschap. De drie luisteren scherp naar elkaar, reageren en vullen aan. Van piepende en knorrende klankexperimenten tot onverwacht opduikende swingende intermezzo’s: niets lijkt onmogelijk. Tenor- en sopraninosaxofoon wisselen elkaar af, de contrabas wordt geplukt en gestreken, gezongen passages krijgen gezelschap van Spaanse voordrachten en soundscapes. Boven het zwoele zomerpodium ontstaat een kleurrijk en voortdurend veranderend klanktapijt.