Flat Earth Society met Ezelsmis in extase

Aftellen met flair
Peter Vermeersch telt af. Soms letterlijk, op het podium, om zijn veertien kompanen in perfecte chaos van scène naar scène te loodsen. Maar de oprichter van Flat Earth Society Orchestra kondigde onlangs ook een ander soort aftellen aan: een gefaseerd afscheid. Tegen 2028 moet FES zonder hem verder kunnen. Toch is daar voorlopig weinig van te merken. Vermeersch staat nog met beide voeten midden in de maalstroom. “Ik ga de schoonmoeder niet uithangen, hoogstens even de ambetante nonkel”, zei hij daarover in De Tijd. En zo klinkt ook de band vandaag nog: scherp, speels en onmiskenbaar onder zijn leiding.

Delannoye, Dreessen, Meeuwissen en Deman

EEN MIS VOOR EZELS
Met Missa Asinorum — letterlijk: ezelsmis — levert Flat Earth Society een album af dat perfect aansluit bij de dwarse identiteit van de bende, zoals ze zichzelf liever noemen. “Twee ezels schrijven stukken, vijftien ezels en ezelinnen spelen ze”, luidt het met een knipoog. Humor en zelfspot gaan daarbij hand in hand met ingenieuze composities die wortelen in twintigste-eeuwse jazz, rock, exotica en hedendaagse muziek, maar tegelijk onmiskenbaar eigentijds klinken. Op plaat werkt het al wonderwel, live wordt het pas echt een belevenis. Dat bewees FES nog tijdens hun laatste tournee door de Verenigde Staten. Hun concert in het Lincoln Center schopte het zelfs tot de lijst Best Of Concerts Of The Year 2024 van The New York City Jazz Record.

Vibrafonist Wim Segers op de voorgrond

IAAAA! IN PARADOX
In het Tilburgse Paradox zijn ze intussen vertrouwde gasten. De lange set opent alsof een absurdistisch muziektheater langzaam zijn gordijnen opent: onwereldse klanken, balkende stemmen en een kleurrijk surrealisme dat voortdurend botst met strakke muzikaliteit. Kyrie Assini, gebaseerd op een lied uit het eeuwenoude Feest van de Ezel, klinkt als een plechtige smeekbede aan een mythische Heer der Ezels. Van daaruit glijdt de band haast ongemerkt richting Donkey Fever, het langste en misschien meest hypnotiserende stuk van de avond. Pianist Peter Vandenberghe en vibrafonist Wim Segers leggen een subtiele bedding waarboven Pauline Leblond haar trompet laat glanzen.

Michel Mast op tenorsaxofoon

DE SLANG BIJT IN ZIJN STAART
Donkey Fever ontvouwt zich als een muzikale ouroboros: een compositie die zichzelf voortdurend lijkt op te eten en opnieuw geboren wordt. Repetitieve gitaarlijnen van Maarten Flamand trekken een lange spanningsboog strak, terwijl laag na laag geluid opduikt, vervormt en weer verdwijnt. Elektronisch gemanipuleerde stemmen klinken als raadselachtige ezelcommentaren uit een andere dimensie. Het volume zwelt aan, de muziek wordt beeldend, bijna filmisch, maar nergens verliest FES controle over het collectieve geluid. Wat op papier chaos lijkt, blijkt live een meesterlijk georkestreerde draaikolk.

FES met een meesterlijk georkestreerde draaikolk

VAN FUNERALS NAAR BOOGIEWOOGIE
Na de koorts van Donkey Fever volgt met Rip It een korte maar felle uitbarsting uit het album R.I.P. (Twelve Funeral Songs). Daarna krijgt No Side Left van Peter Vandenberghe alle ruimte om te groeien. Opvallend daarin is de rol van tenorist Michel Mast, die aanvankelijk afwezig zou zijn en vervangen werd, maar uiteindelijk toch opdook — en dus zijn eigen invaller verving. Zijn solo snijdt dwars door een caleidoscoop van blazersklanken heen. Verderop stuwen een vettige gitaargroove, repetitieve percussie van Segers en flamboyante trompetuithalen van Bart Maris het nummer naar meerdere hoogtepunten. Ook The Lost One, een eerbetoon aan vibrafonist Tom Wouters, laat diepe indruk na, waarna Broadway Boogiewoogie New York plots tastbaar maakt: een bruisend straatbeeld gezien door de ogen van Piet Mondriaan hoog boven Manhattan.

Flat Earth Society Orchestra met Benjamin Boutreur

NOG ÉÉNTJE VOOR HET SLAPENGAAN
Verveling krijgt bij Flat Earth Society geen kans. Hun uitgebreide oeuvre laat voortdurend ruimte voor bizarre zijwegen, filmische miniaturen en muzikale grapjes die onverwacht opduiken en weer verdwijnen. “Nog één nummertje en dan naar bed”, grapt Vermeersch tegen het enthousiast meegolvende publiek. Dat ene nummer blijkt A Fist Full of Sauerkraut: denk denkbeeldige Duitse western, maar dan op hol geslagen. Het concert eindigt explosief, al volgt daarna nog een ingetogen epiloog. Met Weer Is Een Dag Voorbij brengen ze een stijlvolle ode aan een andere ‘lost one’; Misha Mengelberg. Na alle opwinding blijft ook dat hangen: achter de absurditeit en bravoure van de gepresenteerde geweldige ‘Ezelsmis’ van Flat Earth Society schuilt een band die ook weemoed en tederheid moeiteloos laat resoneren.

FLAT EARTH SOCIETY
Peter Vandenberghe – piano, toetsen
Gert-Jan Dreessen – drums
Cyrille Obermüller – contrabas
Maarten Flamand – gitaar
Wim Segers – vibrafoon, percussie en meer
Bart Maris – trompet, piccolo trompet
Pauline Leblond – trompet, flugelhorn
Peter Delannoye – trombone
Marc Meeuwissen – trombone
Berlinde Deman – tuba
Martí Melià Margañon – klarinet, basklarinet
Bruno Vansina – baritonsaxofoon, fluit
Benjamin Boutreur – altsaxofoon
Michel Mast – tenorsaxofoon
Peter Vermeersch – klarinet, basklarinet, elektronica, zang

Paradox
Tilburg (NL)
8 mei 2026
Tekst en fotografie: Ella & Eddy Westveer

FLATEARTHSOCIETY.COM

PARADOX.NL