Van klankexplosie tot klanklandschap
Visual Sound Outdoor Festival | 13 - 15 augustus 2026
Isabelle Duthoit
Charlotte Keeffe
So Says The Drum
DRIE PODIA
Op de tweede dag krijgt VSOF er buiten een tweede buitenpodium bij. De wisselingen tussen de vijf geplande concerten verlopen daardoor een stuk vloeiender en vooral: de muziek kan vrijwel zonder onderbreking in elkaar overvloeien. Maar op het Visual Sound Outdoor Festival worden natuurlijk niet alleen de muzikale horizonten opgerekt. Met Triangle of Transitions van Claudia Terlunen & Sabine Held, de fototentoonstelling vsof 25 van Dawid Laskowski en exotische culinaire specialiteiten worden ook de andere zintuigen aangesproken. En de inwendige mens wordt daarbij evenmin vergeten.
RIGHT NOW – RIGHT HERE
RIGHT NOW – RIGHT HERE
Volgens insiders wordt VSOF ieder jaar beter, zowel in organisatie als programmering. Wanneer Charlotte Keeffe op vrijdagmiddag haar Right Now – Right Here inzet, zit het publiek dan ook meteen op het puntje van de stoel. Niemand wil iets missen. Met spoken word draagt Keeffe rauwe poëzie voor, voordat ze haar ‘klankkwast’ — haar trompet — ter hand neemt. Samen met haar muzikale compagnons mondt dat uit in een avant-gardistische uitbarsting. Die vloeit vervolgens, bijna onbedoeld, over in een akoestische performance met verrassend veel melodie en organische variatie. De Spaanse teksten van Barbara Togander gaan inhoudelijk misschien wat verloren, maar ritmisch laten ze zich uitstekend verweven met de inmiddels weer versterkte muziek. Gitarist Moss Freed krijgt subtiel de ruimte om zijn achterstand in te halen en stuurt het ensemble naar een spannend en dynamisch samenspel. Een smaakvolle kick-off van dag twee.
Marraffa 4 featuring Bart Maris
MARRAFFA 4+
Op een festival als dit is het heerlijk om nieuwe muziek én nieuwe mensen te ontdekken. Maar het is minstens zo plezierig om bekenden tegen het lijf te lopen. Het kwartet van saxofonist Edoardo Marraffa — in 2025 nog ‘improvisator in residence’ in Moers — biedt plaats aan drummer Onno Govaerts en de Belgische trompettist Bart Maris. Die voegt zelfs een exotische klankkleur toe door een schelp te bespelen. Daarmee ontstaat een driekoppige blazerssectie, compleet met de in Amsterdam studerende Italiaan Salvoandrea Lucifora op Posaune. Weer een Duits woord geleerd: trombone. Marraffa 4+ levert een superenergieke ontlading waarbij de spanning behoorlijk kan oplopen. Maar het kwartet kan ook klein worden, bijna verstillen, om vervolgens af te dalen in bezwerende klanklagen die blijven intrigeren. De drie blazers krijgen proactieve ondersteuning van Govaert en Aaron Lumley. Jarenlange gezamenlijke ervaring en een enorme openheid voor spontane veranderingen in vorm en collectieve energie komen hier samen. Een kleine toegift vormt een bevredigend slot.
So Says The Drum
DRUM
De stoelen in de open ruimte bij VSOF worden een kwartslag gedraaid. Alle blikken richten zich op So Says The Drum. De in Keulen woonachtige Braziliaanse kunstenaressen Bruna Cabral en Bella Comsom brengen een eerbetoon aan de drum als eeuwenoude technologie én gecodeerde taal. Hun liveperformance, waarin ze volledig in het rood zijn gehuld, combineert ritueel, improvisatie en technologische experimenten. Zo ontstaan nieuwe vormen van transmediale geluidskunst. Een boeiend en verstrooiend intermezzo dat uitstekend in het programma past. Daarna draaien de stoelen weer terug en kunnen we ons opnieuw naar het hoofdpodium wenden.
Duthoit | Heather | Moor
STORM
Daar staat om negen uur het powertrio van stemkunstenares Isabelle Duthoit, slagwerker Steve Heather en gitarist Andy Moor klaar. Rauwe gitaarklanken en stevige beats krijgen gezelschap van diepe, kartelige keelklanken. Grunt ontmoet grunge. Deathmetal meets jazz. Moor bespeelt zijn gitaar met een ruwe borstel, terwijl drums en rauwe, hijgende keelgeluiden een ritme vormen. Soms klinkt Duthoit als een vogel, dan weer als iets dat rechtstreeks uit een nachtmerrie lijkt te zijn ontsnapt. Langzaam wordt de klankmassa uitgebouwd tot een bijna angstaanjagende tornado. Na het hoogtepunt zakt het geweld weg in een bijna snijbare stilte. Een klanklandschap vol intrigerende details trekt als een film voorbij. Sluit je ogen en laat je eigen beelden spreken. Nauwelijks te beschrijven wat je hoort, maar geniaal boeiend tot het allerlaatste moment. Een daverend applaus bekroont het optreden.
Keeffe, Musson, Oswald, Sanders en Stewart
VIJF IN VUUR
Het slotconcert van de vrijdagavond is binnen. En overweldigend. Vijf improvisatoren spelen voor het eerst in deze combinatie samen. Trompettiste Charlotte Keeffe creëert een open soundscape. Saxofoniste Rachel Musson is een improvisatrice pur sang. Margaux Oswald beweegt zich op het snijvlak van hedendaagse compositie en vrije improvisatie. Drummer Mark Sanders is al vele jaren een vaste waarde in de internationale improvisatiemuziekscene. En bassist Luke Stewart geldt als een van de 25 meest invloedrijke jazzmusici van zijn generatie. Zet die vijf bij elkaar en kijk — en vooral luister — wat er gebeurt. Vuurwerk, onverwachte wendingen en zichtbaar speelplezier. Een waardige afsluiting van een zinderende festivaldag.
Slotdag van VSOF 2026
PINK FLOYD EN PRINCE
Dat je muzikale smaak zich in de loop der jaren ontwikkelt, lijkt me eerder normaal dan abnormaal. Wij zijn voor het eerst op VSOF in Dortmund, maar voor muziek zijn we hier bepaald niet voor het eerst. Op 28 juni 1988 bezochten we in de Westfalenhalle een concert van Pink Floyd, onderdeel van de Momentary Lapse of Reason-tour. Later datzelfde jaar, op 9 september, waren we opnieuw op dezelfde plek voor het extra concert van de Lovesexy Tour van Prince. Prince had voor die gelegenheid om Nederlands publiek gevraagd. Het concert werd in veel Europese landen live uitgezonden. De Nederlandse regisseur Egbert van Hees leidde de registratie, waarvoor 17 camera’s en ruim 100 microfoons werden ingezet. Voor die tijd was zo’n live-registratie tamelijk uniek. Het concert was met 17.055 toeschouwers volledig uitverkocht. Van Pink Floyd en Prince kunnen we overigens nog altijd (thuis) genieten. Alleen is de muzikale focus in de loop der jaren behoorlijk verschoven.
Gottschalk Muche Blume
ZATERDAG, SLOTDAG
Na twee superhete dagen in Dortmund is een verfrissend buitje regen eigenlijk best welkom. Maar met vier buitenconcerten zorgt dat natuurlijk ook voor enige onrust. Uiteindelijk valt het mee. Met een geïmproviseerde ingreep en een extra tent kan alles gewoon doorgaan zoals gepland. Het koelt wel wat af. Het Duitse Magic Ensemble, met violiste Gunda Gottschalk uit Wuppertal, trombonist Matthias Muche uit Keulen en slagwerker Martin Blume uit Dortmund, treedt voor het eerst als trio op. Met klank, melodie en harmonie improviseren zij het eerste zaterdagconcert bij elkaar. Meditatieve passages wisselen af met opgewekte improvisaties. Een toegankelijke en verrassend ontspannen start van de slotdag.
Susanna Gartmayer en Aaron Lumley
DIEPE TONEN
Een programmawisseling is aangekondigd bij het Oostenrijkse duo dat volgt. Basklarinettiste Susanna Gartmayer speelt op het kleine podium nu met de Canadese contrabassist Aaron Lumley, in plaats van met Christof Kurzmann. De diepe, donkere tonen van de twee versmelten op haast intieme wijze en golven over het aandachtige publiek. Improvisatoren kijken en luisteren nu eenmaal anders naar een instrument — en dat horen we. Het mondstuk, de kleppen, zuigen en blazen: elk onderdeel krijgt betekenis en voegt een nieuwe dimensie toe. De bas wordt verfijnd gestreken, langzaam en soms snel, terwijl de snaren worden geplukt. Buiten valt inmiddels een fijne regen. Niemand lijkt zich er werkelijk aan te storen.
Raissa Mehner
Simon Camatta en Salome Amend
TOXODON
De muzikale reis wordt op hetzelfde podium vervolgd door een creatief jong trio dat is vernoemd naar een gigantische herbivoor die zo’n 13.000 jaar geleden ergens op onze planeet rondstruinde: Toxodon. “Drie tenen, drie lettergrepen, drie muzikanten uit drie steden verbinden het Ruhrgebied, het Rijnland en het Bergisches Land en creëren een gewaagde wirwar van semi-aquatische klanksferen en ruige, onafhankelijke rotsen.” Met gitaar, vibrafoon, drums en een arsenaal aan randapparatuur en attributen komt de Toxodon opnieuw tot leven. Oosters en westers, ritmisch en sferisch. Simon Camatta is creatief op drums en percussie. Raissa Mehner laat haar elektrische gitaar zweven en bijna letterlijk spreken. Vibrafoniste Salome Amend bespeelt haar instrument met mallets en metalen bekertjes. Op enig moment geeft ze de vibrafoon zelfs met twee trillende vibrators een extra betekenis. Toxodon is verrassend en vooral buitengewoon verfrissend. Rock, trance, jazz — you name it. We love it.
Olie Brice en Rachel Musson
IMMENSE BLUE
Ollie Brice is druk in de weer op contrabas, Rachel Musson laat haar tenorsaxofoon gieren en drummer Mark Sanders toont zijn virtuositeit op het slagwerk. Toch blijken virtuositeit en subtiliteit uitstekend samen te gaan, in een voortdurend wisselend spel van ritme, intensiteit en klankkleur. Klinkt de muziek blauw? Het trio bracht onlangs zijn debuutalbum Immense Blue uit, met tot de verbeelding sprekende titels als Jump The Hidden Balcony The Air, Hollow Circle And Round Edge Scream en Stretched Polyphone. Het trio sluit af met een stuk dat langzaam in kracht en dynamiek groeit. Brice begint solo en voegt steeds meer spanning toe. Musson valt rustig in en verhoogt het vuur, Sanders gaat mee. Uiteindelijk wordt het vuur gezamenlijk gedoofd en blijft een mooi, natuurlijk en ingetogen slot over.
De finale van het festival!
GRANDE FINALE
Wat rest is de Grande Finale met het Luis Vicente Quartet. John Dikeman staat in de frontlinie en laat daarover geen enkele twijfel bestaan. Gas op de plank. Luis Vicente op trompet, Luke Stewart op contrabas en Onno Govaert achter de drums laten er evenmin gras over groeien. Vol gas vertrekken ze met Down South. De blazers klinken soms unisono, soms volgen ze ieder hun eigen melodieuze pad. In dit kwartet krijgt iedereen een gelijkwaardige rol. One for Hans is een ode aan een overleden jazzliefhebber. That Breath volgt met een hoekig bas- en drumduet dat als een welkome onweersbui verkoelt. Wanneer de blazers zich erbij voegen — Vicente speelt zelfs nog even op twee fluiten — volgt na een moment van spirituele bezinning een overweldigende bezwering. Na de apotheose barst een daverend slotapplaus los. In Im Depot blijft het daarna nog lange tijd gezellig met Live DJ Ach Kuhzunft. Wanneer het volume wat tempert, is er alle ruimte om na te praten over de zevende editie van VSOF. De conclusie is eenvoudig: tot volgend jaar. Wij kijken uit naar 2027!
VISUAL SOUND
OUTDOOR FESTIVAL 2026
Parzelle im Depot
Dortmund (D)
13 – 15 augustus 2026
Tekst en fotografie: Ella & Eddy Westveer
VRIJDAG 14 AUGUSTUS 2026
RIGHT NOW – RIGHT HERE
FEAT. BARBARA TOGANDER
Charlotte Keeffe – trompet, flugelhorn, compositie, sound brush
Ashley John Long – contrabas
Ben Handysides – drums
Moss Freed – gitaar
Barbara Togander – draaitafels, vocals
MARAFFA 4 FEAT. BART MARIS
Edoardo Marraffa – tenor-, sopraninosaxofoon
Salvoandrea Lucifora – trombone
Aaron Lumley – contrabass
Onno Govaert – drums
Bart Maris – trompet, flugelhorn, schelp
SO SAYS THE DRUM
Bruna Cabral – drums, percussive
Bella Comsom – toetsen, electronica, light-performance
DUTHOIT | HEATHER | MOOR
Isabelle Duthoit – stem, clarinet
Steve Heather – percussie, electronica
Andy Moor – gitaar
KEEFFE|MUSSON|OSWALD|SANDERS|STEWART (Magic Ensemble)
Charlotte Keeffe – trompet, flugelhorn, compositie, sound brush
Rachel Musson – tenorsaxofoon
Margaux Oswald – piano
Mark Sanders – drums
Luke Stewart – contrabas
ZATERDAG 15 AUGUSTUS 2026
GOTTSCHALK|MUCHE|BLUME (Magic Ensemble
Gunda Gottschalk – viool
Matthias Muche – trombone
Martin Blume – drums
GARTMAYER|LUMLEY
Susanna Gartmayer – basklarinet
Aaron Lumley – contrabas
TOXODON
Salome Amend – vibrafoon
Raissa Mehner – gitaar
Simon Camatta – drums
BRICE|MUSSON|SANDERS
Olie Brice – contrabas
Rachel Musson – tenorsaxofoon
Mark Sanders – drums
LUIS VICENTE QUARTETT
Luís Vicente– trompet
John Dikeman – tenorsaxofoon
Luke Stewart – contrabas
Onno Govaert – drums
