Auteur van het boek Jazz in Rotterdam, Hans Zirkzee interviewde en schreef over talloze jazzmuzikanten die een band met Rotterdam hebben of hadden. Musici die veel reizen en mensen ontmoeten hebben vaak mooie en interessante verhalen te vertellen. 
Deze biografie werd deels gepubliceerd in Jazz in Rotterdam en werd aangevuld met later beschikbaar gekomen informatie.

Johannes ‘John’ Paaij (Rotterdam, 15 november 1925 – 6 mei 2019) saxen, klarinet, viool, componist en bandleider

Evenals Rita Reys en Nico de Rooy veranderde hij de lange ij van zijn achternaam in y. Dit voor de buitenlandse markt. John was bekender als vader van de zangeressen Patricia Paay en Yvonne Keeley dan als muzikant, arrangeur en bandleider. Toch behoorde hij tot de groten van de Rotterdamse muziekscene.

John Paay

VIOOLLES
John groeide op in Rotterdam-Zuid als zoon van een vioolspelende stukadoor. Hij volgde vanaf zijn achtste

VIOOLLES
John groeide op in Rotterdam-Zuid als zoon van een vioolspelende stukadoor. Hij volgde vanaf zijn achtste vioolles. Eigenlijk wilde John pianoles, maar zijn vader vond vioolles beter, omdat – volgens hem – bij dit instrument het muzikaal gevoel beter werd ontwikkeld. John speelde in het schoolorkest van de HBS. Tijdens de bevrijdingsfeesten trad hij veel op. Van het verdiende geld kocht hij een altsaxofoon. Toen hij zijn vader vertelde dat hij een loopbaan in de muziek wilde, reageerde die met: ‘Als je daarvoor kiest, moet je het goed doen. Zorg dat je de beste wordt!’ John besloot daarop om een opleiding te doen aan het conservatorium met arrangeren en dirigeren als specialisatie. Ook leerde hij daar klarinet spelen. Zijn optredens verplaatsten zich geleidelijk van de bevrijdingsfeesten naar de schaarse uitgaansgelegenheden in het zwaar beschadigde naoorlogse Rotterdam.

HERR KAPELLMEISTER
Na twee jaar conservatorium achtte hij zich voldoende tot het arrangeren in staat en hij brak zijn studie af. Hij richtte het John Paay Orchestra op met als doel de Amerikaanse soldaten in West-Duitsland na te reizen. Op viool leidde hij de band die bestond uit twee saxofonisten, een pianist, gitarist, bassist en een drummer. Tien jaar toerde hij door Duitsland, eerst met swingmuziek van Glen Miller en Count Basie langs de gelegerde Amerikaanse militairen en later met schlagers en operettemuziek. ‘Voor de Duitsers was ik Herr Kapellmeister, want daar keken ze tegen een dirigent op. In Nederland was het: hé joh, speel nog eens een deuntje of houd op met dat kattengejank!’ zei hij ooit in een interview.

Hij trouwde in Duitsland en kreeg twee dochters. Toen de oudste, Patricia, in 1955 naar de lagere school moest, besloot hij terug te keren naar Rotterdam. Hier richtte hij een nieuwe bigband op: The Evergreens, die met eigen arrangementen en composities optredens verzorgden in o.a. Ruteck’s aan de Lijnbaan. Omdat Patricia minderjarig was, mocht ze eigenlijk niet meezingen. Maar dankzij impresario Lou van Rees kon hij met haar werken bij de cruiseschepen van de Holland Amerika Lijn. Buiten de territoriale wateren golden de Nederlandse arbeidswetten niet.

SS Statendam met John en Patricia Paay en The Evergreens

PRODUCER
Inmiddels was de tijdgeest zodanig veranderd dat hij gedwongen werd de band op te heffen. In de jaren zestig werkte hij als producer voor CNR en Bovema, de platenmaatschappijen die later op zou gaan in EMI Music. Begin jaren zeventig nam hij de muziekstudio Soundhouse in Schiedam over. In de studio werden elpees van andere artiesten nagespeeld, en via het warenhuis V&D tegen lage prijzen verkocht. Wegens de lage verdiensten stapte hij over naar de reclamemuziek. Hij schreef de muziek voor grote bedrijven, zoals Unilever. ‘Veel reclames werden er opgenomen’, vertelt Yvonne Keeley. ‘Van Omo wast schoon tot sauzen van Calvé. De hele studio had hij zelf verbouwd. En het had een waanzinnig goed geluid.’ Hij verkocht Soundhouse aan Martin Achterberg. Toen ik de studio overnam, had ik er al twintig jaar als muzikant gewerkt’, zegt Martin. ‘John Paay was een zeer vriendelijke man, altijd correct, gewoon fijn in de omgang. Ik was van de rock & roll en John bracht me jazzinvloeden bij. Wij hebben veel van elkaar geleerd en we hebben elkaar geholpen aan nieuwe kansen. Zeer inspirerend!’

The John Paay Orchestra

THE STAR SISTERS
In het Oude Luxor Theater gaf hij in 1978 zijn afscheidsoptreden met zijn John Paay Orchestra en zang van Patricia. In 1982 gaven John, zijn vrouw en zijn twee dochters in de TV Show een optreden als The Andrews Sisters. Het vormde de aanzet tot de oprichting van de succesvolle damesgroep The Star Sisters. Keeley: ‘Mijn vader adviseerde producent Jaap Eggermont welke instrumenten in de jaren veertig gebruikt werden en hoe die gearrangeerd moest worden. En hij hielp Patricia en mijzelf met het uitzoeken van de verschillende harmonieën.’

Tot zijn 78ste zou hij blijven spelen. In 2000 verscheen nog de maxisingle Daddy van Patricia Paay en the John Paay Orchestra. Zijn laatste kunstje in de muziek waren de dirigeerlessen aan zijn dochter Patricia voor het tv-programma Maestro in 2017.

BRONNEN
Archief Roland Vonk
Schiedam.24
Jazz in Rotterdam, de geschiedenis van een grote stadscultuur (2015)
Volkskrant, 19 juni 2019
Wikipedia

Hans Zirkzee

Hans Zirkzee
‘mister’ jazz in Rotterdam,
muziekdocent,
saxofonist,
concertorganisator,
schrijver, jazz-historicus,
auteur van Jazz in Rotterdam
(de geschiedenis van een grotestadscultuur),
winnaar Dutilh-Prijs 2016

OVER R†JAM
Stichting Rotterdam Jazz Artists Memorial