Hete brij van verstrengelde jazzstijlen

Zeg Paul van Kemenade en je denkt aan Paradox. Paradox is zijn spirituele home en de thuisplaats van zijn jaarlijkse Stranger than Paranoia festival aan het eind van december. In Tilburg hoeft van Kemenade zich niet aan het publiek voor te stellen. Niet voor niets startte de tour van het internationale kwartet Anderson-Bennink-Glerum-Van Kemenade dan ook juist daar.

ALLEEN NIEUW WERK
En dat voelde goed. Dat voelde vertrouwd als in je eigen huiskamer. Van Kemenade kondigde aan om met uitsluitend nieuw werk te komen. In feite werden in twee sets allemaal premièrestukken aan het Tilburgse publiek voorgeschoteld. Daags er voor waren ze voor het eerst dit jaar samen gekomen en hadden de nummers een aantal uren gerepeteerd. En dan moest het maar kunnen! En dat bleek achteraf ook te kunnen. Bladmuziek kon misschien nog wel een beetje ondersteunen om de lijn van de nieuwe nummers vast te houden. Maar elk nummer eindigde even organisch en natuurlijk als dat het gestart was. Han Bennink, die onlangs zijn zevenenzeventigste verjaardag vierde, heeft sowieso geen boodschap aan bladmuziek. Alles werd intuïtief, krachtig en verrassend door hem op zijn plaats gehouden. Of op andere momenten even luchtig ontregeld zo als we van hem kennen.

ONWEERSTAANBARE SWING
Met Cement van Ernst Glerum werd gelijk de toon gezet voor deze veredelde huiskamersessie. Het nummer gaat als intro over in een opwaartse onweerstaanbare swing en levert meteen een plezierige state of mind. Wie had gehoopt te komen voor moeilijke grensverleggende moderne jazz, die slechts voor enkelen begrijpelijk zou zijn, kwam bedrogen uit. Makkelijk was de muziek misschien niet, maar de maten volgden elkaar zo organisch op dat de muziek van Anderson-Bennink-Glerum-Van Kemenade misschien nooit toegankelijker was geweest. In nummers als No Solid Ground, As Easy As, Blues of the Moment, Mrs. City (afgeleid van Miss a city, of was het nou Mississippi?), Kwela Kweenie kwamen allerlei traditionele jazzvormen voorbij van blues tot calypso, van Zuidafrikaanse kwela tot New Orleans dixieland en swing, maar mainstream werd het nooit.

WERVELWIND
In de voorhoede verstrengelden de partijen van Van Kemenade op altsax en Anderson op trombone zich lenig als een wervelwind tot een hete brij zonder in de knoop te raken. De solo’s gingen van links naar rechts, waarbij Anderson de diverse dempers niet ongemerkt beroerde. Er stonden twee podiumbeesten zonder plankenvrees ongegeneerd te shinen. Op de letterlijke achtergrond zat de muzikale maatschap Bennink-Glerum die van hun samenwerking bij ICP Orkest en The Quartet NL elkaar al blindelings kunnen volgen en aanvullen en dit geheel naar de hoogste regione optilden.

GEEN BIERTJE
Na het concert was alle kruit van nieuwe nummers verschoten. Want de munitie voor de toegift bleek het enige nummer te zijn dat niet van eigen hand was. “Wie weet wat het is, krijgt geen biertje”, grapte Van Kemenade.

Voor wie wil checken of de komende concerten net zo leuk zijn heeft keus te over. Ze spelen nog een aantal dagen, soms twee concerten op een dag, in Gent, Rotterdam, Zaandam, Haarlem, Bremen, Diersbach, Utrecht en ze sluiten af op de Music Meeting in Nijmegen.

ANDERSON-BENNINK-GLERUM-VAN KEMENADE
Paul van Kemenade – altsax
Ray Anderson – trombone
Ernst Glerum – contrabas
Han Bennink – slagwerk