Tussen adem en avontuur op Tilburg Sax Summit

FESTIVAL IN BEWEGING
Van 26 tot en met 31 mei streek de vierde editie van de Tilburg Sax Summit (TSS) neer in de stad. Het festival bood een rijk programma met masterclasses, workshops en concerten op locaties als Paradox, Schouwburg Tilburg, Factorium Podiumkunsten, De Nieuwe Vorst en Fontys Academy of the Arts. Op 29 en 30 mei vormt Paradox het decor voor drie bijzondere concerten. Artistiek directeur Nuno Silva verwelkomt het publiek persoonlijk en leidt de avonden in.

Lavalu en Mete Erker

WERELDPREMIÈRE TUSSEN TWEE SCHUIFDEUREN
Het thema van 30 mei is The Art of the Duo: sax en stem, soms aangevuld met contrabas. De avond opent met een wereldpremière. Saxofonist Mete Erker en singer-songwriter Lavalu – artiestennaam van Marielle Woltring – delen al twintig jaar lief en leed, maar stonden nooit eerder samen op het podium. Misschien speelden ze ooit tussen hun eigen schuifdeuren, grappen ze, maar publiekelijk gebeurt het nu voor het eerst.

Mete Erker met zijn bijzondere saxofoon

BARE EN MIDDLE GROUND
De opening is uiterst ingetogen. Erker laat zijn tenorsaxofoon fluisteren voordat Lavalu met piano en zang inzet. In Bare raken stem en sax elkaar voorzichtig, alsof ze elkaar aftasten. De tenorsax groeit uit tot een tweede zangstem, waardoor het nummer bijna breekbaar wordt. Zonder onderbreking vloeit Middle Ground voort uit de slottonen van het eerste stuk. Hier bespeelt Erker een schuifsaxofoon, waarmee hij traploos tussen tonen beweegt en glijdende lijnen trekt die soms dicht tegen het bereik van een sopraansax aanschurken. Het stuk eindigt licht opgewonden, als een gedachte die nog even blijft nagloeien.

Lavalu met pianowerken van Clara Wieck-Schumann

ZOMERMOTREGEN EN KLAVIERROMANTIEK
Twinkle klinkt als een zachte zomermotregen: een instrumentaal samenspel van piano en tenorsaxofoon. Daarna volgt Tight, een persoonlijk lied van Lavalu over de afspraken en grenzen die mensen zichzelf opleggen. Erker voegt zich met sopraansaxofoon bij haar stem en slaat een melodieuze brug naar een verrassend uitstapje naar het negentiende-eeuwse repertoire. Uit de Ausgewählte Klavierwerke van Clara Wieck-Schumann klinkt een nocturne die zij al op haar veertiende schreef. Vervolgens presenteren de twee nog twee fonkelnieuwe composities: Lenteverdriet en Jupiter.

Fuensanta en José Soares

OUDE VRIENDEN, NIEUWE ONTMOETINGEN
Ook de tweede set van de avond heeft voor Nuna Silva een persoonlijk tintje. Hij kent saxofonist José Soares al zo’n vijfentwintig jaar. Beiden studeerden in Porto en verhuisden later, onafhankelijk van elkaar, naar Nederland. Soares belandde in Amsterdam, Silva in Tilburg. Vanavond verschijnt Soares met vocaliste en contrabassiste Fuensanta Méndez, aangekondigd als een bijna hemelse combinatie.

José Soares en Fuensanta

ÉÉN STEM, DRIE KLEUREN
Vanaf de eerste noten ontvouwt zich een fascinerend klanklandschap. Soares speelt met een delicate toon en een vanzelfsprekende virtuositeit. Fuensanta verweeft haar contrabas met de taal en zang van haar hart. Soms lijken stem en altsaxofoon één ademhaling te delen, dan weer cirkelen ze om elkaar heen terwijl de contrabas subtiele kleuren toevoegt. De muziek beweegt tussen compositie en improvisatie. Veel stukken worden normaal uitgevoerd met trompettist Alistair Payne, maar vanavond staat het duo alleen op het podium. Dat voelt, aldus Soares, soms een beetje naakt.

Een adembenemende intimiteit

EEN LIED DAT JE BIJ DE KEEL GRIJPT
Van die kwetsbaarheid blijft weinig over wanneer ze een bolero van de Mexicaanse componist Álvaro Carrillo inzetten. De vertolking grijpt direct naar de keel. Omdat de Spaanse tekst voor veel aanwezigen ontoegankelijk blijft, vertaalt Fuensanta de woorden in het Engels (zie ook Nederlandse vertaling onder aan dit stuk). Het lied over littekens, liefde en acceptatie krijgt daardoor nog meer lading. Haar zang klinkt ongekunsteld en oprecht, alsof de woorden rechtstreeks uit het hart naar buiten stromen.

ADEMBENEMENDE INTIMITEIT
Zonder aarzeling begint Fuensanta daarna a capella aan een volgend stuk. Soares laat zijn altsaxofoon als een tweede stem meezingen. Even later bespeelt hij zijn instrument zelfs zonder mondstuk, terwijl hij neuriet, zingt en zachte klanken produceert. Het publiek hangt aan iedere noot. Dit is een concert dat geen moment verslapt en waarin experiment en emotie voortdurend hand in hand gaan. Kunst met een hoofdletter K.

Het avontuurlijke In Cahoots uit Keulen

DE AVOND ERVOOR: IN CAHOOTS
De romantische afsluiting vormt het slot van twee opeenvolgende festivalavonden in Paradox. Een dag eerder stond het avontuurlijke ensemble In Cahoots van rietblazer Frank Gratkowski op hetzelfde podium. Dit gezelschap van vier muzikanten uit Keulen belicht een wat meer tegendraads repertoire. De eerste mededeling van de bandleider zorgt meteen voor een glimlach: het eerste instrument dat hij bespeelt is geen saxofoon, maar een contrabasklarinet. Met zijn enorme bereik vormt het instrument het vertrekpunt van een concert vol verrassingen. Recent nam de groep een album op met saxofoniste Ingrid Laubrock, maar zij kon vanuit New York niet naar Tilburg afreizen.

Balancerend tussen abstract, ritmiek en melodie

MYSTERIE, HUMOR EN SWING
In Hainot – Madeleines ontmoeten donkere pianoklanken en hoge, korte noten elkaar in een wereld die balanceert tussen mysterie en macaber. Abstracte passages groeien organisch uit tot ritmische en melodieuze structuren. Het speelplezier spat van het podium. In Loom, aangekondigd met een vermakelijke anekdote, draait alles om een uitzonderlijk lage toon op de altsaxofoon. Wat volgt is een explosie van synchroon pompende pulsen, een onweerstaanbare groove en een stampende climax.

In Cahoots na afloop

Gratkowski blijkt bovendien een geboren verhalenverteller. Wanneer hij dreigt uit te wijden, geeft toetsenist Philip Zoubek hem met gevoel voor timing een subtiel signaal. Via een anekdote over een onbeantwoorde e-mail aan Sonny Rollins komt de muziek opnieuw centraal te staan. Het slotstuk Passeggiata voert het publiek langs zwevende fluitklanken, abstracte vergezichten en onverwachte swing. Soli van contrabassist Reza Askari en drummer Dominik Mahnig, die voortdurend de grenzen van zijn instrument opzoekt, maken de cirkel rond. Een indrukwekkend concert dat avontuur, humor en vakmanschap moeiteloos verenigt.

Uit de bolero van Álvaro Carrillo

Hoe draag je een moedervlek?

We kunnen allemaal een litteken dragen
In deze profane wereld is wie rein sterft geen mens geweest

Als je kon zien hoe vreselijk overdreven goede mensen kunnen zijn
Omdat ze het niet begrijpen, lijken ze te vergeven
Maar diep van binnen veroordelen ze ons altijd

Kom terug naar mij, mijn liefste
Je fouten maken me niet bang
Want veel meer dan al die fouten
Is één van je haren waard

Zoals je bent, zo houd ik van je
Daarom, zie je, als ik je blik voel
Keer ik de wereld de rug toe om je te aanbidden
Om je gezicht te aanbidden

vrijdag 29 mei 2026

IN CAHOOTS
Frank Gratkowski – altsaxofoon, fluit, bas- en contrabasklarinet,
Philip Zoubek – piano, synthesizer
Reza Askari – contrabas
Dominik Mahnig – drums

zaterdag 30 mei 2026

METE ERKER & LAVALU
Mete Erker – tenor, sopraan en schuifsaxofoon
Lavalu – piano, zang

JOSÉ SOARES & FUENSANTA
José Soares – altsaxofoon
Fuensanta Mendés – contrabas, zang

TILBURG SAX SUMMIT
Paradox Tilburg (NL)
29 en 30 mei 2026
Tekst en fotografie: Ella & Eddy Westveer

PARADOX.NL

TILBURGSAXSUMMIT.COM